Malware scannen: zo detecteer en verwijder je malware

Een trage computer, rare pop‑ups of apps die je niet herkent – iedereen vraagt zich weleens af: zit er malware op mijn apparaat? Het goede nieuws is dat je geen dure software nodig hebt om te scannen en op te ruimen.

Nieuwe malwarevarianten per dag: 560.000 (AV‑TEST) ·
Percentage malware dat Windows-targets: 90% (AV‑TEST) ·
Gemiddelde kosten van een malware-aanval (per incident): €2,5 miljoen (IBM)

Het patroon: malware verspreidt zich razendsnel en de detectie loopt altijd achter op de actualiteit.

Hoe detecteer ik of ik malware heb?

Tekenen van malware op Windows

• Het systeem wordt traag, reageert niet of loopt vast.
• Pop‑upvensters met vreemde waarschuwingen of reclame verschijnen zonder dat je iets opent.
• Onbekende programma’s of werkbalken die je niet zelf hebt geïnstalleerd.
• Browser start met een andere startpagina of toont verdachte extensies.

Volgens Microsoft Support kun je een specifiek bestand of map scannen door er met de rechtermuisknop op te klikken en ‘Scannen met Microsoft Defender’ te kiezen.

Tekenen van malware op Mac

• De Mac wordt merkbaar trager, vooral bij opstarten.
• Onbekende apps of profielen verschijnen in Systeemvoorkeuren.
• Advertenties en pop‑ups verschijnen ook in Safari of Chrome.
• Batterij gaat sneller leeg dan normaal.

macOS heeft een ingebouwde malware‑scanner genaamd XProtect, die volgens Apple Support Community de meest voorkomende bedreigingen automatisch detecteert en blokkeert.

Hoe kan ik controleren of mijn pc malware heeft?

Stappen om een scan uit te voeren met Windows Defender

1. Open het Startmenu en typ ‘Windows-beveiliging’.
2. Klik op ‘Virus‑ en bedreigingsbeveiliging’.
3. Kies onder ‘Scanopties’ voor Snelle scan of Volledige scan.
4. Klik op ‘Nu scannen’. (Microsoft Support)

Alternatieve scanners: Malwarebytes, AVG

• Malwarebytes – gratis virusscanner voor Windows en Mac. Volgens Malwarebytes scant en verwijdert het virussen, trojans, botnets en spyware.
• Avast – gratis malware-removal tool voor Windows, Mac, iOS en Android. Avast beschrijft een eenvoudig driestappenproces: downloaden, installeren en scannen.
• ESET Online Scanner – gratis, vereist geen registratie. ESET claimt dat de scanner virussen, trojans, spyware en phishing kan vinden en verwijderen.

Deze gratis tools zijn een prima aanvulling op Windows Defender, maar let op: F-Secure adviseert andere antivirusprogramma’s eerst te verwijderen vóór gebruik van een online scanner.

Kan mijn telefoon scannen op malware?

Android: Google Play Protect

Google Play Protect is standaard ingeschakeld op Android‑apparaten. Het scant apps vóór en na installatie op schadelijk gedrag. Volgens Google Play Help kun je het inschakelen via Instellingen > Google > Beveiliging > Google Play Protect.

Daarnaast bieden apps als Malwarebytes en Avast ook een gratis scanner voor Android.

iPhone: ingebouwde beveiliging

iOS is van nature sterk beveiligd door sandboxing: elke app werkt in een eigen omgeving en heeft geen toegang tot het hele systeem. Volgens Apple Support Community is er daarom zelden een aparte scanner nodig. Mocht je twijfelen, dan kun je een reset naar de fabrieksinstellingen overwegen – dat verwijdert alle mogelijke malware.

Hoe verwijder ik malware van mijn pc?

Malware verwijderen met Windows Defender offline scan

1. Open Windows‑beveiliging > Virus‑ en bedreigingsbeveiliging.
2. Klik op ‘Scanopties’ en kies Microsoft Defender Offline scan.
3. Klik op ‘Nu scannen’. De pc wordt opnieuw opgestart en scant voordat Windows opstart. (Microsoft Support)

Deze offline‑scan is extra krachtig omdat malware zich tijdens het scannen niet kan verstoppen in een draaiend systeem.

Handmatige verwijdering van verdachte bestanden

• Controleer of er onbekende programma’s in het lijstje ‘Programma’s toevoegen of verwijderen’ staan en verwijder deze.
• Leeg de browser‑cache en verwijder verdachte extensies.
• Gebruik Trend Micro HouseCall voor een extra controle.

Soms lukt het niet om malware volledig te verwijderen. Microsoft adviseert dan een volledige herinstallatie van Windows om zeker te zijn van een schoon systeem.

Hoe maak ik mijn apparaat schoon van malware?

Stappen voor Android

1. Open Instellingen > Apps en verwijder alle apps die je niet vertrouwt.
2. Ga naar Google Play Protect en voer een scan uit.
3. Installeer eventueel Malwarebytes voor Android voor een extra scan.

Stappen voor Mac

1. Sleep verdachte apps naar de prullenmand (via Finder > Programma’s).
2. Voer een scan uit met Malwarebytes voor Mac.
3. Leeg de prullenmand en herstart de Mac.

Een alternatief is EtreCheckPro via de Apple Support Community, dat in de gratis modus problemen signaleert en malware kan vinden.

Stappen voor iPhone

1. Veeg omhoog en sluit alle open apps.
2. Controleer of er onbekende profielen staan in Instellingen > Algemeen > VPN en apparaatbeheer.
3. Als je nog steeds twijfelt, voer dan een fabrieksreset uit via Instellingen > Algemeen > Stel over.

Volgens Apple Support Community is de kans op actieve malware op een iPhone extreem klein, maar een reset geeft absolute zekerheid.

Gaat malware vanzelf weg?

Waarom malware niet vanzelf verdwijnt

Malware is ontworpen om op het systeem te blijven en schade aan te richten of gegevens te stelen. Zonder ingrijpen verdwijnt het niet. Volgens Microsoft Support blijft malware actief tot het wordt gedetecteerd en verwijderd.

Wat te doen als het lijkt te verdwijnen

Soms stopt malware tijdelijk met zichtbare symptomen na een herstart, bijvoorbeeld om detectie te vermijden. Maar het blijft aanwezig en kan later opnieuw activeren. Een grondige scan met een offline‑tool is dan nodig.

Het patroon: malware gedraagt zich als een kwaadaardige versie van een startup‑programma – het overleeft herstarten en verstopt zich. Alleen een speciale scan of herinstallatie helpt echt.

Stappenplan voor het scannen van malware

1. Herken de signalen – traagheid, pop‑ups, onbekende apps.
2. Start met de ingebouwde scanner – Windows Defender (volledige scan), XProtect (Mac) of Play Protect (Android).
3. Gebruik een gratis tweede scanner – bijv. Malwarebytes, Avast of ESET Online Scanner – voor een extra check.
4. Voer een offline scan uit – specifiek voor Windows: Microsoft Defender Offline scan detecteert verborgen malware.
5. Verwijder handmatig – onbekende apps deïnstalleren, browserextensies opruimen.
6. Reset bij twijfel – als niets helpt, herinstalleer het besturingssysteem of reset de telefoon.

Dit stappenplan is gebaseerd op aanbevelingen van Microsoft Support en Malwarebytes en werkt voor de meeste thuissituaties.

“Met Windows Defender Offline scan kun je hardnekkige malware verwijderen die zich tijdens het opstarten probeert te verbergen.”

– Microsoft Support

“Play Protect controleert apps op schadelijk gedrag op het moment dat je ze installeert en ook daarna.”

– Google Play Help

Voor de meeste thuisgebruikers is de combinatie van ingebouwde beveiliging en een gratis tweede scanner voldoende om malware te vinden en te verwijderen. Wie extra veilig wil zijn, voert periodiek een offline scan uit. Blijf waakzaam – malware blijft evolueren, maar met deze aanpak heb je de tools in handen om je apparaten schoon te houden.

Veelgestelde vragen